و مجعول بالعرض است [ 1 ] . . . و كذا يرد على قوله : و لا فاسدة بفساده و لا يلحقها شيء من نقائص الماديات و إلّا بالعرض . نفسى كه صورت بدن است مقام تجرد عقلانى آن است ، يا مقام اضافهء آن به بدن ؟ اين اضافه ، اضافهء اشراقى است ، در حالتى كه طرف اضافه ، همان تجلى نفس بايد باشد نه شرط حدوث آن يا حدوث اصل نفس ، اگر شرط حدوث اصل نفس باشد بايد حالّ در بدن شود و اگر شرط اضافه و تقارن باشد ، بايد به وجود اضافى در ماده حلول نمايد ، خارج از ماده و مبدأ فعل در ماده . حكمة مشرقية مطلب اساسى در مسألهء حدوث نفس ناطقه و كيفيت تعلق آن به بدن همان است كه صدر الحكماء فرموده است . و با اين مشرب و بنابراين طريقه ، جميع مناقشاتى كه در امر قدم و حدوث نفوس ناطقه ذكر كرده‌اند ، بر طرف مىشود و حق آشكار مىگردد ، ولى درك اين مسلك و طريقه ، بسيار مشكل و حل مشكل اساسى حدوث نفس بنابر مشرب و ممشاى صدر المتألهين ( موافقا للآيات القرآنية و الاحاديث الواردة عن طريقة اهل العصمة و الولاية ) مبتنى به مقدمات متوقف بر فهم كثيرى از مبانى فلسفى است كه هر يك از آن مسائل ، از امهات مباحث حكمى بشمار مىرود . تصور حدوث جسمانى نفس و تعقل اين معنا كه نفس ، بعد از آن كه در طليعهء وجود و ظهور ، عين مواد و استعدادات است به چه نحو به مقام تجرد برزخى و بعد از طى مراتب عوالم برزخى به مرحلهء عقل بالفعل مىرسد و از عالم فنا به مقام بقا و اصل مىشود ، از عويصات است . و فهم اين حقيقت كه حلول در ماده و